Audio Video Show – „Kingsajz” dla każdego

Czy jesteśmy już w dupie?
– czy właśnie żeśmy się tu urządzili?

Gdy w 1988 roku Juliusz Machulski pokazał Polakom „Kingsajz” – satyrę na PRL ukrytą pod płaszczykiem komedii – widzowie natychmiast rozszyfrowali tę aluzję. Szuflandia to oczywiście PRL. Krasnoludki to społeczeństwo utrzymywane w niewiedzy. Nadszyszkownik Kilkujadek i jego świta to aparat władzy. A tajemniczy eliksir „kingsajz” to symbol wolności, do której dostęp był do tej pory zarezerwowany tylko dla wybranych.

Film przeszedł przez cenzurę, bo wydawał się „niewinną bajką”. Ale każdy wiedział, o co chodzi.

Teraz, 37 lat później, mamy te same kalki w głowach.
Szuflandia nie umarła. Przeniosła się do branży audio.

Polski rynek hi-fi – ze swoimi „targami” Audio Video Show, salonami sprzedaży, grupami i forami internetowymi – jest doskonałą kopią systemu opisanego przez Machulskiego. Z tą różnicą, że w 2025 roku nikt już nie ukrywa absurdu, bo się nie da, ale nikt nie próbuje go nazwać.

Porównajmy te dwie krainy, bo analogie są przerażająco precyzyjne.

I. PEJZAŻ jak w SZUFLANDII – Gdzie wszystko jest za małe, za krótkie swój rozmiar zmień i zostań krasnoludkiem

W filmie:

Cytując analizę filmu: „Pejzaż tworzą szuflady, segregatory i inne atrybuty urzędniczej rzeczywistości.”

Szuflandia to kraina zamknięta w podziemiach, gdzie krasnoludki żyją w szufladach biurek, segregatorach, teczkach. Wszystko jest małe, ciasne, klaustrofobiczne. Nie ma przestrzeni. Nie ma horyzontu. Jest tylko kontrolowany mikrokosmos, w którym nie wolno rosnąć i nie da się oddychać.

Na Audio Video Show (2025):

Targi odbywają się w hotelowych pokojach.

Nie w centrum wystawienniczym. Nie w halach z prawdziwymi salami odsłuchowymi gdzie jest przestyrzeń. W pokojach hotelowych – dosłownie w „szufladach” hotelu.

Wymiary typowej szuflady na AVS: 3 x 3 metry.
Wyposażenie: szafa z lustrem, okno z cienkimi zasłonami, dywan hotelowy.
Akustyka: brak – parszywe proporcje, soundstage żaden, odbicia od wszystkiego, kartongips/dykta co tam chcecie… paczki 40cm od ścian….

I w tych ciasnych, klaustrofobicznych przestrzeniach prezentuje się sprzęt wart pół miliona złotych.

Analogia doskonała:

Cytat z analizy filmu:

„Szuflandia to miejsce, w którym rządzi jeden człowiek, a reszta społeczności jest podporządkowana jego woli. Rzeczywistość opiera się na sieci powtarzanych kłamstw, mitów i płomiennych, opartych na tautologiach przemowień.”

A teraz przełóżmy to na polski rynek audio:

„Polski rynek hi-fi to miejsce, w którym rządzą dystrybutorzy monopoliści, którzy się dogadali, a reszta (dealerzy, sprzedawcy, klienci) jest podporządkowana ich woli. Rzeczywistość opiera się na sieci powtarzanych mitów: 'kable zmieniają brzmienie’, 'pomiary nie oddają duszy’, 'Chi-Fi to gówno’ – płomiennych opisach i opartych na tautologiach przekonań.”

II. NADSZYSZKOWNIK KILKUJADEK I JEGO ŚWITA – Strażnicy Systemu

W filmie:

Kilkujadek (Witold Pyrkosz) to władca Szuflandii. Jego zadanie: nie dopuścić, by ktokolwiek odkrył tajemnicę kingsajzu. Bo jak krasnoludki zaczną rosnąć i uciekać do świata ludzi, system się zawali.

Pomaga mu świta – urzędnicy, funkcjonariusze, propagandyści. Ich metoda: „trzymać kumotry za twarz” – czyli straszyć, manipulować, kontrolować informacje.

Na polskim rynku audio:

Dystrybutorzy to współcześni Kilkujadkowie. Ich monopol polega na wyłącznej dystrybucji zachodnich (produkowanych w większości w chinach) marek w Polsce. Nie wolno im dopuścić, by klienci odkryli, że:

• Można kupić lepiej/taniej bezpośrednio od producenta
• Istnieją urządzenia lepsze pod każdym względem za ułamek ceny
• Pomiary obiektywne obalają mity o „duszy brzmienia”

Bo jak ludzie się dowiedzą – przestaną płacić.

Świta Kilkujadka na polskim rynku:

1. Dealerzy (Audio Klan, Nautilus, HiFi Philosophy) – sprzedają tylko to, co dostarczą dystrybutorzy
2. Sprzedawcy w salonach – pilnują, żeby nikt nie zadawał niewygodnych pytań („pomiary nie oddają duszy”)
3. Forumowi „eksperci” – atakują każdego, kto poleci coś spoza „zatwierdzonego kanonu”

Cytat z analizy:

„Funkcjonuje tam również coś na kształt policji, tropiącej przejawy buntu, a także tych, którzy uciekli do innego świata.”

Dosłownie tak działa moderacja na polskich forach audiofilskich:

Typowa sytuacja:

TY (nowy użytkownik): „Kupiłem sobie wzmacniacz z Chin, ma fantastyczne parametry, kosztował 1/10 ceny tego sklepowego…”

FORUMOWY KILKUJADEK (8432 posty): „Chi-Fi to gówno bez duszy. Wróć jak kupisz prawdziwy sprzęt.”

MODERATOR: „Szanujmy różne opinie. Temat zamknięty.”

[BAN na 7 dni za „trolling”]

To jest dosłownie „policja” tropiąca tych, którzy „uciekli” (kupili poza systemem).

III. KINGSAJZ – Tajemniczy Eliksir, Który Daje Wolność

W filmie:

Kingsajz to eliksir pozwalający krasnoludkom urosnąć do normalnych rozmiarów i uciec do świata ludzi – świata wolności, przestrzeni, możliwości.

Władza za wszelką cenę ukrywa recepturę, bo:

• Jeśli wszyscy będą mieli dostęp – system upadnie
• Jeśli ludzie poznają prawdę – przestaną się bać

Cytat z analizy: „Przepustką do lepszej rzeczywistości jest tajemnicza mikstura, po wypiciu której przybierają rozmiar dorosłego człowieka.”

Na polskim rynku audio:

„Kingsajz”:

• Wiedza techniczna (pomiary, THD, SNR, charakterystyki częstotliwościowe)
• Dostęp do alternatyw (marki spoza polskiej dystrybucji)
• Świadomość manipulacji („kable nie zmieniają brzmienia”, „hi-res to marketing”)

Jeśli klient pozna „recepturę” – przestanie płacić polskim cenom.

Mechanizm ukrywania „kingsajzu”:

W FILMIE:
Władza straszy: „Na górze jest zimno, głodno, niebezpiecznie. Zostańcie tutaj, gdzie jest bezpiecznie.”

NA POLSKIM RYNKU:
Dealerzy straszą: „Chi-Fi to gówno bez gwarancji. Marki zachodnie to sprawdzona jakość. U nas jest bezpiecznie.”

Ale prawda jest inna:

W filmie: Świat ludzi jest normalny. Krasnoludki odkrywają, że kłamano im przez całe życie.

W audio: Sprzęt azjatycki jest normalny, często lepszy. Klienci odkrywają, że kłamano im o cenach, jakości, „duszy”.

IV. „ZAWSZE POJAWIĄ SIĘ LUDZIE PRZECIWNI SYSTEMOWI” – Buntownicy i Represje

Cytat z analizy filmu:

„Zawsze bowiem, prędzej czy później, w państwie totalitarnym pojawią się ludzie przeciwni zastanemu systemowi, szczególnie wtedy, gdy uprzywilejowanej warstwie pozwala się na więcej niż szarym wyrobnikom.”

W Szuflandii:

Adaś i Olo – odkrywają recepturę kingsajzu i uciekają.
Reakcja władzy: Policja ich tropi. Propaganda kłamie. System próbuje ich złapać i zniszczyć recepturę.

Na polskim rynku:

„Buntownicy” – ludzie ogarnięci, którzy:

• Kupują bezpośrednio od producentów
• Czytają testy z pomiarami (AudioScienceReview i audiohub.pl)
• Polecają alternatywy i linkują takie teksty
• Pytają o fakty zamiast wierzyć mitom

Reakcja systemu:

• Ataki na forach: „Nieuk”, „troll”, „nie masz doświadczenia”
• Dyskredytacja: „To chińskie gówno”, „nie ma serwisu”, „psuje się po roku”
• Bany i cenzura: Moderatorzy zamykają wątki, banują użytkowników

Dosłownie jak w Szuflandii – system próbuje zatrzymać „uciekinierów”, ale czy dadzą radę?

V. NOWOMOWA I PROPAGANDA

W filmie:

Cytat z analizy: „Słowo 'kingsajz’ jest spolszczonym zlepkiem dwóch angielskich słów, a w kontekście całego filmu pełni funkcję nowomowy, charakterystycznej dla ustroju totalitarnego.”

Nowomowa Szuflandii:

• „Kingsajz” – coś zakazanego, niebezpiecznego
• „Kumotry” – posłuszni obywatele
• „Na górze jest źle” – propaganda antyludzka

Na polskim rynku audio:

Nowomowa audiofilska:

To dosłownie nowomowa. Język stworzony po to, by kontrolować myślenie.

VI. POKAZ MODY W HOTELU VICTORIA – Gdy Dwa Światy Się Zderzają

W filmie:

Jedna z najważniejszych scen: pokaz mody w hotelu Victoria.

Cytat z analizy: „Sam pokaz jest ekstrawagancki i paryski, wszystko rozgrywa się w oparach dymu, a ubrania, jakie noszą modele, wpisują się w najnowsze trendy. (…) W pewnym momencie na wybiegu pojawiają się modele w strojach krasnoludzkich, a na trybunach kamera pokazuje nam nadszyszkownika Kilkujadka. (…) Można odnieść wrażenie, że nagle przenosimy się do Szuflandii.”

Symbolika: Szuflandia infiltruje świat ludzi. Próbuje udawać „normalność”, ale jest groteskowa, absurdalna.

Na Audio Video Show:

„Pokaz mody” = pokoje hotelowe z wciśniętymi do szuflad systemami audio za 500 tysięcy złotych.

Groteskowość:

• Sprzęt klasy „światowej” prezentowany w hotelowym pokoiku 3x3m
• Kolumny za 180 tysięcy stojące 40cm od ściany
• „Profesjonalny odsłuch” w pomieszczeniu z lustrem, oknem, otwartymi, napierdzielającymi co chwila drzwiami
• Sprzedawca w garniturze za 5k siedzi na stołku i śpi…

To dokładnie jak scena z filmu – próba udawania „klasy światowej” w absurdalnych warunkach.

Kamera Machulskiego pokazuje Kilkujadka na widowni.

Każdy, kto był na AVS, ma takie samo uczucie: „to wszystko jest absurdalne, teatralne i sztuczne”.

VII. ZAKOŃCZENIE FILMU – Gorzka Prawda o Zapętleniu

Cytat z analizy:

„Zakończenie nieco różni się od amerykańskiego happy endu. Okazuje się, że wszystkie postaci jadą zabawkową kolejką, zapętlone jak w sennym koszmarze, nadal w pomniejszonym rozmiarze, więc tak naprawdę nic się nie zmieniło.”

… bo Europa dziś to taka szuflandia w audio.

Polski rynek audio w 2025:

Dokładnie nie odbiega od tych „standardów”.

Stan faktyczny:

• Salony zamykają się jeden po drugim (2015: 12 sklepów w Warszawie → 2025: kolejne 3?)
• Klienci kupują online, omijając „oficjalną” dystrybucję Kilkujadków
• Targi AVS mają coraz mniej sensownych wystawców, ale za to są rozdmuchane jak nigdy wcześniej
• Młodzi nie przychodzą – stara branża zdycha.

Ale wszyscy UDAJĄ, że nic się nie dzieje:

• Dystrybutorzy: „To kryzys, to minie”
• Dealerzy: „Ludzie nie doceniają jakości”
• Forumowi eksperci: „Chi-Fi to moda, prawdziwi audiofile zostają przy klasyce”

Jadą zabawkową kolejką. Są zapętleni. Nic się im w głowach nie zmienia.

Machulski pokazał, że PRL upadł, ale mentalność została.

VIII. „FILM W FILMIE”

Cytat z analizy:

„Koniec reprezentuje dużą dojrzałość artystyczną oraz charakterystyczny dla kina autorskiego autotematyzm. Przez tę szkatułkową scenę pojawia się bowiem podejrzenie, że cała historia to tak naprawdę film w filmie, a bohaterów nieustannie ktoś podglądał.”

Przełożenie na AVS:

Targi AVS to dosłownie „teatr w teatrze”:

• Sprzedawcy grają rolę „ekspertów” (ale tak naprawdę tylko sprzedają)
• Klienci grają rolę „audiofilów” (ale większość nie kupi nic, bo za drogo)
• Dystrybutorzy grają rolę „strażników jakości” (ale tak naprawdę chronią marże)
• Wszyscy udają, że „to ma sens”

A ci którzy nie kupią biletu patrzą i myślą: „co za kabaret”.

To dosłownie „film w filmie” – wszyscy odgrywają role, wszyscy wiedzą że to absurd, ale NIE MOŻNA TEGO POWIEDZIEĆ.

IX. BRAK KOBIET W SZUFLANDII – Eliminacja Aspektu Ludzkiego

Cytat z analizy:

„Znacząca jest także nieobecność kobiet w Szuflandii, podobnie jak w literaturze zajmującej się tematyką społeczeństw autokratycznych eliminuje się ze świata przedstawionego aspekt erotyczny.”

Na polskim rynku audio:

Salony hi-fi i AVS to prawie wyłącznie świat starych facetów.

Statystyka odwiedzających AVS:

• 95% mężczyzn, 50-70 lat
• Prawie zero kobiet
• Prawie zero młodych ludzi

Dlaczego?

Bo kultura tego rynku jest toksyczna:

• Arogancja sprzedawców
• Elitaryzm i snobizm
• Język techniczny używany jedynie do zastraszania i pokazywania „o patrz jaki głupek nie wie co to wat”
• Brak prostych, ludzkich wyjaśnień

Kobieta wchodzi do salonu:
Sprzedawca patrzy jak na intruza, bo ona go rozszyfruje w sekundę jak zacznie kłamać i się spoci.
handlarz: „To pewnie dla męża Pani kupuje.”
– nie kurwa, do kuchni!

Młody wchodzi:
„No tak, nie ma kasy, nie ma sensu mu poświęcać czasu.”
– no, bo przecież informatyk nie zamawia w salonie tylko w internecie.

Szuflandia eliminuje „aspekt erotyczny” tak jak polski rynek eliminuje „aspekt ludzki”.

Zostaje tylko chłód, źle rozumiana technokracja i elitaryzm.

X. PODSUMOWANIE – Szuflandia żyje tylko w Waszych głowach, bo pozwalacie na to

Główna teza analizy filmu:

„Machulski z przymrużeniem oka przedstawia świat ludzi jako miejsce, do którego krasnoludki tęsknią i które uważają za swoją Ziemię Obiecaną, swój Zachód.”

Co znaczy dziś światowy standard:

• Setki sklepów, otwarte codziennie, wstęp za darmo
• Konkurencja, transparentne ceny, możliwość negocjacji
• Pomiary dostępne, testy możliwe, serwis lokalny
• Brak mitologii, brak nowomowy, brak manipulacji

Ale polski system (dystrybutorzy, dealerzy i forumowi eksperci) robią wszystko żeby nie zmieniło się nic, by klient NIE DOWIEDZIAŁ SIĘ, że taki świat istnieje.

Finalna analogia:

EPILOG: Czy Polska Szuflandia Upadnie?

W filmie: System Kilkujadka upada, bo prawda wychodzi na jaw.

Na polskim rynku audio: System upada, ale wolno i boleśnie.

Klienci „piją kingsajz” – kupują online bezpośrednio.

Dystrybutorzy, dealerzy i forumowi eksperci siedzą w Szuflandii i krzyczą: „Wróćcie! Tutaj jest bezpiecznie!”

Ale nikt nie wraca.

Morał:

Film Machulskiego był ostrzeżeniem: Systemy oparte na kłamstwie, kontroli informacji i strachu zawsze upadają.

Polski rynek audio nie zrozumiał tej lekcji i będzie bolało.

I dlatego umiera w tych samych „szufladach” – dosłownie i metaforycznie – w których Machulski zamknął Szuflandię 37 lat temu.

Koniec felietonu.

Idźcie, zobaczcie „Kingsajz” przynajmniej ten online.
A potem idźcie na AVS żeby zobaczyć jak nic się nie zmienia.

I powiedzcie mi, czy nie widzicie tych samych szuflad.